Biyo-Tek Günlüğüm…

Suni Tatlandırıcılarda Kalori Yok mu?

Tat alma, beş duyudan biridir. Dil'e temas eden yiyeceklerin dilde bulunan tat tomurcukları içerisindeki kemoreseptörler (yada daha yaygın adıyla kemosensör) tarafından algılanması sonucu oluşur. Bilinen beş farklı tat vardır; Tatlı, Ekşi, Tuzlu, Acı ve Yakıcı'dır. Bazı bilim adamları; yağlı, metalik gibi tatların olması gerektiğini öne sürüyor. Yaygın kanının aksine biber acı değil yakıcıdır. Acı olan cisimler kahve, greyfurt, kakao ve benzeri şeylerdir. Bu farklı tatlar kemosensörlerin bazı maddelere duyarlılığından ortaya çıkıyor. Örneğin tuzlu tat sodyum iyonlarının, ekşi hidrojen iyonlarınınn, acı tat quinine maddesinin kemosensörlerin elektrik sinyali üretmeine yol açtığı için oluşur.

Tatlı ise değişik organik moleküller tarafından oluşturulur ki biz bunlara şeker diyoruz. Tüm monosakaritler ve disakaritler (çayımıza koyduğumuz şeker sükrozdur) tatlıdır.

Şimdilerde bazı yiyecek ve içeceklerde şeker yerine suni tatlandırıılar kullanılıyor. Sakarin, aceulfame K (Sunette) gibi tadlandırıcılar vücuda herhangi bir kalori vermemektedirler. Bunun anlamı aslında şudur; Bu maddeler hücre içerisinde ATP oluşumuna yol açacak herhangi bir kimyasal reaksiyona girmemektedir. Düşük kalori yaklaşımıyla ortaya çıkan aspartamın işleyişi oldukça ilginçtir. Aspartam, fenilalanin ve aspartik asit amino asitlerinden oluşan bir dipeptittir. Birçok protein gibi enerji eldesi için kullanılabilir. Genel olrak 1 gram protein yıkımından 4 kalori enerji elde edilir. Bu değer şekerden elde edilecek enerjiyle aynıdır. Peki o zaman asıl soru şu; Madem aspartam ve şekerin metabolizmasından aynı miktarda enerji açığa çıkıyor o zaman aspartam nasıl düşük kalorili oluyor? İşin sırrı aspartamın şekerden 160 kat daha tatlı olmasında. Bir çay kaşığı aspartam (4 kalori) 160 kaşıklık şekerle (640 kalori) aynı tatlandırıcı etkiye sahip. Bu da oldukça büyük bir fark doğrusu.

Peki light yada diyet yiyecek ve içecekler zayıflamaya yardım eder mi? Bu da ayrı bir tartışma konusu. İnternette azıcık dolaşırsanız aspartamın birçok yan etkisinin bulunduğunu söyleyen siteye rastlarsınız. Bazı makalelere göre 92 yan etkisi mevcut. En iyisi aslından bu tip gazlı içecekleri hiç içmemek ama illede içilecekse light-diyet olanları değil normalleri tercih edilmeli bence. Light içeceklerde suni tatlandırıcı olarak aspartam var. Suni tatlandırıcıların yan etkileri ayrı bir makale konusu olduğu için burada noktalıyorum.