Biyo-Tek Günlüğüm…

AS Biyoloji: Mikroskopta Çizim Teknikleri

Bir önceki yazıda mikroskopta ölçüm yapabilmek için mikroskobun nasıl kalibre edildiğini yazmıştım. Bu yazıda ise gene Advanced Level Biyoloji imtihanına girecek öğrencilerim için deney imtihanında dikkat etmeleri gereken çizim tekniklerinden bahsedeceğim. Mikroskopta gözlem yaparken gözlemlediğimiz nümuneyi çizmek ve çizerkende kullandığımız objektif lense göre değişik detaylara dikkat etmek zorundayız. Bir biyolojici için çizim yapmak, yapamıyorsa da buna alışmak çok önemlidir. Şimdi dikkat edilmesi gereken hususlara bir bakalım:

1. İyi bir çizim için iyi bir kalem ve yumuşak bir silgi kullanılmalı, örneğin HB uçlu kurşun kalemler gibi.
2. Kabataslak çizimlerden (kısa kısa çizgilerden oluşan) puan alamazsınız.
3. Her zaman sadece gördüğünüzü çizin görmeniz gerekeni değil.
4. Çizimler tüm detayları gösterecek kadar büyük olmalı, küçük çizimler net olmadığı için puan kaybettirir.
5. Çizim yaptığınız nümunenin tüm yapıları aynı oranda çizilmeli, örneğin bir lökosit çizmeniz gerekiyorsa çekirdeğini hücreye göre gerçeğiyle aynı oranda çizmezseniz başka bir tip akvuyar çizmiş olur ve puan alamazsınız.
6. Aşağıdaki tabloda objektif lenslerin büyütme oranları ve ona göre isimlendirilmeleri verilmiştir.
7. 
8. Çizimlerin genelde ya low-power yani 10x yada high-power yani 40x de yapılması istenir.
9. 10x de yapılan çizimler genelde plan diagram diye isimlendirilir. ya da tersi olur da nümunenin plan diagramını çizmeniz istenirse 10x büyütme kullannalısınız.
10. Plan diagram çizilirken hücresel detay kesinlikle çizilmez. Plan diagramda sadece dokular ve dokuların dağılımı çizilir.
11. Aynı nümunenin yada aynı nümunenin başka bölümünün birden fazla çiziminin yapılması istendiğinde her iki çizimin oranına çok dikkat etmek gerekir.
12. Çizim yaparken sıklıkla mikroskoptaki görüntüye bakılmalı, ezberden çizilmemeli
13. İstenilenlere mutlaka dikkat edilmeli, 40x'de 4 hücre çizmeniz isteniliyorsa mutlaka sadece 4 hücreyi ve özellikle birbirine değen 4 hücreyi çizin.
14. Her çizimin hangi objektif lens kullanılarak yapıldığı (büyütme oranı) mutlaka ama mutlaka yazılmalı.

Şimdi iki farklı öğrencinin çizimlerine bakalım.

İşte ilk öğrenci:

Bu çizim A öğrencisine 6 üzerinden sadece 1 puan kazandırıyor.

İşte B öğrencisi:

B öğrencisi tam 6 puan alıyor bu çizimden.

• Orantıya dikkat edilmiş
• Kısa kesik çizgiler yerine net çizgiler kullanılmış.
• Bazı çizimlerde etiketleme yapmanız istenebilir. B öğrencisi büyük loblu çekirdeği etiketlemiş.
• Akyuvar sitoplazmasındaki granüller B'de çizilmiş.