Biyo-Tek Günlüğüm…

22Nis/080

AS Biyoloji: Mikroskopda ölçüm ve kalibrasyon

Bugün Advanced Level biyoloji imtihanlarına girecek öğrencilerim için (biyoloji öğretmenleri de istifade edebilir) mikroskop ile ölçüm yapma teknikleriyle ilgili dikkat edilmesi gereken önemli noktaları özetleyeceğim. Mikroskop kullanırken zaman zaman gözlemlediğiniz nümunede ölçüm yapmanız gerekebilir. Peki bu kadar küçük ölçeklerin uzunluğunu nasıl ölçebilirsiniz? Elbetteki bunda da takip edilmesi gereken birtakım kurallar var.

Mikroskopla ölçüm yapmak için göz merceğine (oküler lense) yerleştirilen gratikül (eyepiece graticule) kullanıyoruz. Eyepiece graticule üzerinde genelde 8 bölümlü bir ölçeğin olduğu cam ya da plastik disktir.

Eyepiece graticule'daki aralıkların ne kadar olduğunu bulabilmemiz için kalibrasyon işlemi yapmalıyız. Bunun içinde mikrometre denilen hassas ölçümlerle çizilmiş cetvel kullanılır. Eyepiece graticule oküler lensin içine mikrometre ise stage'e(Mikroskopta muayene edilecek cismin konulduğu yer) konulur. Böylece mikroskoptan bakan birisi her iki ölçeği üst üste görüp kıyas etme imkanı bulur.

Gratikülü kullanacağınız herbir objektif lens için ayrıca kalibre etmeniz çok önemlidir. Kalibrasyona en küçük objektif lensden başmanız sizin için daha kolay olacaktır. Kalibrasyon işlemini yapabilmeniz için görüntünün aşağıdaki gibi çakışması şart. Bunun içinde oküler lensiniz ve sahnenin (stage) ayarlarıyla oynamanız gerektiğini söylememe gerek yoktur.

Görüldüğü gibi eyepiece gratikülün 17 birimi mikrometrenin 7 birimine karşılık geliyor. Yani, 1 birim eşittir 17 / 7 = 2.42857 birim. Mikrometre (stage micrometer) ise her birimi 1mm olan 100 birimden oluşmaktadır. Yani stage mikrometrenin her birimi 10 µm (on mikrometre) Burdaki ifadelerde kalibrasyon cetveli mikrometre ile ölçüm birimi mikrometreyi karıştırmayın. Milimetrenin binde birine (1/1000 mm) mikrometre denir, sembolü de µm'dir. Dolayısıyla eyepiece gratikülü üzerindeki herbir birim 24.2857 µm yani yuvarlayacak olursak 24.3 µm'dir. Artık herhangi bir nümunenin ölçümünü yapabilirsiniz.

Bu yazıyı beğendiniz mi?

RSS Kaynağımıza abone olun!

Yorumlar (0) Geri izlemeler (0)

Yorum yapılmadı.


Leave a comment

(required)

You must be logged in to post an
interactive video comment.

Geri izleme yok.